Ik ben net terug van vakantie. Het overhemd van mezelf als relatie- en gezinstherapeut heb ik even in de kast gehangen. Dat was heerlijk. Want juist vanuit mijn werk weet ik hoe belangrijk het is om werkelijk met elkaar in contact te zijn. Om niet alleen samen in hetzelfde huis te zijn, maar elkaar ook echt te zien, te horen en aandacht te geven.
Tijdens een vakantie ontstaat daar soms vanzelf weer ruimte voor. Het werk blijft even achter en de aandacht verschuift naar elkaar. De telefoons en tablets verdwijnen wat meer naar de achtergrond. YouTube-filmpjes, influencers, Roblox en series maken even plaats voor iets anders: de ervaringen die je samen beleeft.
Samen nieuwe plekken ontdekken. Kijken naar vogels die over het water vliegen. Spelen in de spetterende golven. Samen uit eten gaan. Of eindelijk weer eens tijd maken voor een hobby waar in het dagelijks leven nauwelijks ruimte voor is, zoals fotografie.
Zo pakte ik tijdens de vakantie mijn camera weer eens wat vaker. En soms ontstaat er dan iets bijzonders. Twee kleine vogeltjes die naast elkaar op een hek gaan zitten. Door het tegenlicht verandert het beeld in een prachtig schouwspel van schaduwen. Het deed me denken aan relaties. Want ook binnen relaties en gezinnen kunnen we soms naar schaduwen kijken.
Het schaduwspel van relaties
Volgende week begin ik weer met mijn werk. En daarmee kom ik opnieuw in de verhalen van mensen terecht. Verhalen over partners die elkaar ergens onderweg zijn kwijtgeraakt. Ouders en kinderen die steeds opnieuw in dezelfde patronen terechtkomen. Mensen die zich niet meer gehoord, gezien of begrepen voelen. Echt contact is namelijk niet altijd vanzelfsprekend.
Soms ontstaat er, zonder dat we het bewust willen, een patroon waarin we elkaar steeds minder goed bereiken. We reageren op elkaar vanuit teleurstelling, verdriet, angst of boosheid. En voor we het weten, kijken we vooral naar het gedrag van de ander.
Hij luistert nooit. Zij begrijpt mij niet. Hij trekt zich altijd terug. Zij is altijd boos.
We zien de schaduw, maar niet meer wat de schaduw veroorzaakt. Daar moest ik tijdens mijn vakantie opnieuw aan denken toen ik keek naar de schaduwen van die twee kleine vogeltjes.
Plato’s grot
Al rond 380 voor Christus beschreef de Griekse filosoof Plato zijn beroemde allegorie van de grot. Hij vertelt over mensen die hun hele leven vastgeketend in een donkere grot zitten en alleen schaduwen op een muur zien. Omdat zij niets anders kennen, denken zij dat die schaduwen de werkelijkheid zijn.
Pas wanneer iemand zich omdraait en naar buiten gaat, ontdekt hij dat er achter die schaduwen een andere werkelijkheid bestaat. Eerst is het licht pijnlijk en overweldigend. Maar langzaam wennen zijn ogen en wordt zichtbaar wat er werkelijk is. Misschien is dat ook wel een mooie metafoor voor relaties. Soms raken we zo gewend aan onze eigen manier van kijken, voelen en reageren, dat we niet meer zien wat er achter het gedrag van de ander schuilgaat. Relatietherapie kan dan helpen om samen even stil te staan en je om te draaien.
Afstand – even een stap terug
Wanneer emoties hoog oplopen, is het vaak moeilijk om nog te zien wat er werkelijk tussen jullie gebeurt. Daarom kan het helpen om samen een stap terug te doen. Niet om afstand van elkaar te nemen, maar om met meer rust naar jullie relatie of gezin te kijken. Samen met een relatie- en gezinstherapeut kunnen jullie onderzoeken:
Wat gebeurt er steeds tussen ons? Hoe komen we telkens in hetzelfde patroon terecht? Wat gebeurt er met mij als jij je terugtrekt? En wat gebeurt er met jou als ik juist harder mijn best ga doen? Door even afstand te nemen van het patroon, ontstaat soms ruimte om elkaar opnieuw te zien.
Muur – wat staat er tussen ons?
De muur in de grot staat voor datgene wat tussen mensen in kan komen te staan. Dat kunnen oude pijn, teleurstellingen, onuitgesproken verwachtingen, onzekerheid of ervaringen uit het verleden zijn. Soms zijn die muren langzaam opgebouwd. Een klein misverstand hier, een teleurstelling daar. Een gesprek dat nooit echt is gevoerd. Een gevoel dat niet werd uitgesproken. En uiteindelijk kan er een muur ontstaan zonder dat iemand dat bewust heeft gewild. In therapie proberen we niet te zoeken naar wie de muur heeft gebouwd. We kijken samen naar de muur. En misschien nog belangrijker: Wat is er nodig om elkaar weer te kunnen bereiken?
Lichtbron – van schaduw naar verbinding
De lichtbron staat voor wat opnieuw zichtbaar kan worden wanneer we elkaar beter gaan begrijpen. Achter boosheid kan verdriet zitten.
Achter afstand kan verlangen naar nabijheid schuilgaan. Achter kritiek kan de behoefte zitten om gezien te worden. En achter terugtrekken kan soms juist de angst zitten om opnieuw gekwetst te worden.
Wanneer we leren kijken naar wat er onder het gedrag ligt, verandert er iets. De ander wordt niet langer alleen degene die iets doet, maar opnieuw iemand met gevoelens, behoeften en kwetsbaarheid. Daar kan verbinding ontstaan. Niet doordat alle problemen ineens verdwijnen, maar doordat er weer ruimte komt om elkaar te begrijpen.
Om te luisteren zonder meteen te reageren. Om te vertellen wat er werkelijk vanbinnen gebeurt. Om opnieuw nieuwsgierig te worden naar elkaar.
Soms begint verbinding met stilstaan
Misschien is dat wel wat vakantie mij opnieuw heeft laten ervaren. Soms moeten we even stoppen met alles wat moet. De telefoon wegleggen. De agenda loslaten. Even niet doorgaan naar het volgende. En gewoon kijken. Naar de vogels boven het water. Naar je kind dat plezier heeft. Naar je partner naast je. En misschien ook naar jezelf.
Want wanneer we werkelijk stilstaan, kunnen we soms weer zien wat al die tijd dichtbij was. Ook in therapie begint verandering vaak met zo’n moment van stilstaan. Even samen kijken. Naar de afstand. Naar de muur. Naar de schaduwen. En vervolgens voorzichtig zoeken naar het licht.
Want achter iedere schaduw, kan opnieuw verbinding zichtbaar worden.
Wil u zich persoonlijk, uw relatie of als gezin uw context veranderen? Plan direct een kennismakingsgesprek in of maak meteen een afspraak. U kunt contact met mij opnemen voor eventuele vragen of voor het maken van een afspraak. Dat kan via deze link Contact – Praktijk Pronk Voor informatie over de behandeling kun u ook bellen of SMS-en naar 06 26 54 39 50 U kunt ook mailen naar info@praktijkpronk.com
Hartelijke groet,
Wim Pronk
Relatie en familietherapeut (NVRG)
Groepstherapeut (NVGP)
.